Thai Naris_Poster 090714

Poster of Workshop by Santi Lawrachawee
Assembling the Components of Thai Naris Handwriting Script
at GRANSHAN Conference 2014, Munich, Germany
Design Director: Santi Lawrachawee
Designer: Nattapol Rojjanarattanangkool & Nuttapong Daovichitr

แบบไทยนริศ : บนสู่ล่าง แคบสู่กว้าง
สันติ ลอรัชวี

แบบเขียนตัวอักษรไทยรูปแบบสมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ หรือ ที่เรียกสั้นๆ กันว่า “แบบไทยนริศ*” คือลักษณะตัวอักษรที่สมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ (1863-1947) เป็นผู้คิดค้นรูปแบบขึ้น ซึ่งเขียนด้วยปากกาปากแบบหรือพู่กันปากแบน จะเห็นได้จากผลงานการออกแบบหัวปกหนังสือ ตาลปัตรพัดรอง ของพระองค์ เป็นแบบเขียนที่นิยมกันมากจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะงานที่ยังต้องใช้การเขียนด้วยมือโดยไม่ต้องร่างก่อน เช่น ในใบประกาศนียบัตรหรือใบอนุโมทนาบัตรทางศาสนา ป้ายประกาศในเทศกาลและพิธีกรรมท้องถิ่น รวมถึงพบกันมากในป้ายตัวหนังสือไม้ไปจนถึงตัวอักษรอคริลิค การเขียนในรูปแบบนี้คล้ายการนำริบบิ้นมาพับ จนมีการเรียกว่า “ตัวริบบิ้น” ทั้งๆ ที่การเขียนจะมีลักษณะการลากเส้นทีละเส้นต่อกันจนเป็นตัวอักษร ซึ่งทำให้แบบไทยนริศมีระบบในการเขียนที่สามารถเผยแพร่และทำซ้ำได้ไม่ยาก โดยจะเขียนด้วยอุปกรณ์ปากแบนต่างๆ ซึ่งอาจเป็นเหตุผลสำคัญในความแพร่หลายเป็นที่นิยมในเวลาต่อมา และถูกถ่ายทอดจากช่างฝีมือจากรุ่นสู่รุ่น ทำให้มีการดัดแปลงและพัฒนารูปแบบออกไปมากมายตามช่างเขียนรุ่นหลัง มีการเพิ่มรายละเอียดในส่วนหัวหรือหางของตัวอักษรให้วิจิตรขึ้นบ้าง มีการปรับสัดส่วนให้ผอมสูงหรืออ้วนหนาตามพื้นที่การใช้งานบ้าง เป็นต้น ดังจะเห็นได้จากการสำรวจหนังสือในยุคต่างๆ หลังจากนั้น และจากหนังสือรวบรวมแบบตัวอักษรประดิษฐ์การครูช่างยุคต่อมา รวมถึงตัวอักษรแกะสลักในสถานที่ราชการหลายแห่ง และป้ายชื่อห้างร้าน สถานที่ ในย่านเก่าแก่ต่างๆ จนมีการนำไปพัฒนาเป็นฟอนต์อีกหลายรูปแบบสำหรับใช้ในคอมพิวเตอร์อีกด้วย

มีข้อสังเกตว่า แม้แบบไทยนริศ จะถูกคิดค้นและพัฒนาโดยเจ้านายเชื้อพระวงศ์ชั้นสูง โดยแรกเริ่มการใช้ตัวอักษรก็จะเกิดจากงานที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ เชื้อพระวงศ์ ศาสนพิธี และภารกิจราชการที่สำคัญ แต่สิ่งที่น่าสังเกตคือโครงสร้างการออกแบบของตัวอักษรไทยนริศมีกระบวนการประดิษฐ์ตัวอักษรแต่ละตัวโดยการประกอบสร้างอย่างเป็นระบบ มีลำดับและทิศทางในการลากเส้นที่ชัดเจน จนทำให้เกิดมาตรฐานทางการผลิต (ด้วยมือ) กว่าแบบตัวอักษรอื่นๆ ในยุคสมัยเดียวกัน ระบบการประดิษฐ์ดังกล่าวทำให้กระบวนการการถ่ายทอดทักษะการเขียนเป็นไปได้โดยง่าย ซึ่งไม่น่าแปลกใจที่การเขียนตัวอักษรประเภทนี้จะเป็นที่นิยมและแพร่หลายในที่สุด

จากฝีพระหัตถ์ของสมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ก็ได้ถ่ายเทมาสู่ช่างฝีมือ และมาสู่คนสามัญทั่วไป
จากการรับใช้ภารกิจของราชสำนัก ก็ได้ถ่ายเทมาสู่วัด บริษัทห้างร้าน และหาบเร่แผงลอย
จากหัวคอแร้ง ก็มาสู่พู่กันปากแบน ตัวพิมพ์ไม้ ปากกาเมจิค ตัวขูด และตัวหนังสือดิจิตอลในที่สุด

จึงอาจคิดต่อได้ว่า “ตัวหนังสือแบบไทยนริศ” อาจเป็นแบบตัวหนังสือตัวแรกและตัวเดียวที่มีเส้นทางการรับใช้ประชาชนคนไทยมาร่วม 130 ปี ตั้งแต่สถานะบนสุดจนล่างสุด ทำหน้าที่บันทึกและเป็นตัวแทนของเรื่องสำคัญระดับราชสำนักมาจนระดับป้ายราคาแผงผลไม้ ซึ่งเส้นทางดังกล่าวจึงเป็นสิ่งที่น่าสำรวจและเรียบเรียงขั้นมา เพราะแบบตัวหนังสือหนึ่งตัว ไม่ใช่แค่แบบตัวหนังสือหนึ่งตัว หากแต่มีเรื่องราวทางสังคม การเมือง วิถีชีวิต ประกอบและแวดล้อมการเดินทางเหล่านั้นมากมายเลยทีเดียว

IDEA magazine vol.370, Yellow Pages Vol.5: Santi Lawrachawee (Bangkok)
Text : Tetsuya Goto / Associate Editor : by Javin Mo / Design :  Sulki and Min
http://www.idea-mag.com/en/publication/370.php

หลังจากที่ Tetsuya Goto, Javin Mo และ Duncan Brotherton ได้มาสัมภาษณ์และร่วมสนทนากันที่ PRACTICAL 2 วันเต็มๆ
คอลัมน์ Yellow Pages ในนิตยสาร IDEA  ฉบับที่ 370 ก็สำเร็จออกมาอย่างเรียบร้อย🙂

DSC01334 Read More

TYPE TRIP opening recap_Page_1

2014-0111-TypeTrip_0598 2014-0111-TypeTrip_0022

2014-0111-TypeTrip_0127

TYPE TRIP opening recap_Page_4

“TYPE TRIP-The New Asian Graphic Design Exhibition” attempts to explore the relationship between graphic design and typography from eight different Asian cities. Initiated by Japanese design journal typographics ti: in 2011, “TYPE TRIP” began at ddd gallery in Osaka. Not only travelling in Asia, but this project initiated meetings with different talented graphic designers and studios via face-to-face interviews, in the attempt to diverse typographic matters and identity related to their own cities and graphic language. These cities included SEOUL, HONG KONG, SINGAPORE, TAIPEI, SHENZHEN, BANGKOK and BEIJING.
Presented by K11 and in cooperation with DNP Foundation for Cultural Promotion (Japan), co-curated by Hong Kong based independent graphic design studio Milkxhake and Japan design unit OOO Projects (Osaka), “TYPE TRIP – The New Asian Graphic Design Exhibition” features typographics ti: and seven graphic designers’ works, aims to build a new cultural platform for contemporary Asian graphic designers to exchange ideas and creativity among eight different cities, and to discover “TYPE TRIP” in a fresh perspective.

DATE: 11 JAN – 9 MAR 2014
VENUE: K11 art space (B207), HONG KONG

http://typetrip.tumblr.com

ไม่นานมานี้… ผมได้รับรางวัลที่สำคัญของชีวิตการเป็นนักออกแบบ
อย่าเข้าใจผิดว่าเป็นรางวัลจากรายการประกวดหรือแข่งขันใด
หากแต่เริ่มต้นด้วยการรับโทรศัพท์จากคุณแจง เต็มศิริ คูสุโรจน์ แห่ง Propaganda
ใจความว่าพี่แก่ สาธิต กาลวันตวานิช อยากขอนัดเข้ามาพบ โดยแจ้งเบื้องต้นเพียงว่าอยากเข้ามาเพื่อพูดคุยเกี่ยวกับงานโครงการหนึ่ง
แน่นอนว่า…ผมตอบรับในทันที

ย้อนกลับไป…นอกจากชื่นชมพี่สาธิตผ่านผลงานของสามหน่อ บริษัทกราฟิกที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในช่วงเวลาต้นปี พ.ศ. 2530 แล้ว ภายหลังผมยังมาสนใจสามหน่อมากขึ้นในฐานะสตูดิโอออกแบบกราฟิกรุ่นบุกเบิก ที่ทำให้งานออกแบบกราฟิกมีที่ทางของตัวเอง แยกตัวออกจากบริษัทโฆษณาออกมาได้อย่างชัดเจน ผมเริ่มค้นคว้าและประกอบข้อมูลถึงความเป็นมาของพี่สาธิตและบุคลากรสำคัญมากมายเพื่อเห็นภาพทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของอุตสาหกรรมการออกแบบกราฟิกไทย Read More

Photoset processed by Kwanchai

ตีพิมพ์ในนิตยสาร art4d
โดย สันติ ลอรัชวี
Photos by Kwanchai Akkaratammagul and Nattapong Daovichitr
Images courtesy of Santi Lawrachawee. All right reserved.

การเดินทางมักมีเรื่องราวให้เราประทับใจแตกต่างกันไปในแต่ละครั้ง ความประทับใจนั้นไม่เคยจำกัดความสำคัญ เชื้อชาติ ขนาด หรือปูมหลังใดๆ

บางครั้งเพียงแค่ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ที่เรารู้สึกพิเศษกับผู้คนซักคน เหตุการณ์ธรรมดา หรือสถานที่เล็กๆ ซักแห่ง… 

ท่ามกลางใบไม้ที่กำลังเปลี่ยนสีในโตเกียว อากาศแสนสบายสำหรับมนุษย์เขตร้อนชื้น ครั้งนี้…ผมและเพื่อนๆ ร่วมทางมีจุดมุ่งหมายหลากหลายทีเดียวในการเดินทางครั้งนี้ เราตั้งใจจะไปร้านอาหารและร้านขนมหลายร้าน ไปพบปะสังสรรค์กับเพื่อนๆ ชาวญี่ปุ่น การมาประชุมงานที่จะได้ร่วมทำ มาร่วมงานรับรางวัลผลงานออกแบบของบริษัท ช็อปปิ้ง ไปชมละครคาบูกิ ตีเบสบอลกับเครื่องขว้างลูกอัตโนมัติ จับตุ๊กตา และที่ขาดไม่ได้คือ การไปชมนิทรรศการต่างๆ ที่พิพิธภัณฑ์และแกลเลอรี่ โดยไฮไลท์ของทริปนี้ คือ Tokyo Designers Week และงานเทศกาลศิลปะ Yokohama Triennale สำหรับ 9 วัน ตารางทั้งหมดนี้ทำให้หมดเรี่ยวแรงเลยทีเดียว

ทุกครั้งที่เดินทาง ผมมักตั้งใจจะเขียนบันทึกถึงประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องกับงานออกแบบหรือศิลปะเสมอ ครั้งนี้ก็เช่นกัน ในแต่ละวันที่มีโอกาสไปชมงานหรือพบเห็นอะไรที่คิดว่าเกี่ยวข้อง ก็จะพยายามจดบันทึก ถ่ายรูป เก็บสิ่งพิมพ์นิทรรศการ โดยตั้งใจว่าจะกลับมาเขียนบันทึกถึงมัน จนกระทั่งวันสุดท้ายของทริป ความตั้งใจของผมก็เปลี่ยนไป และสิ่งที่เรียบเรียงก็กลายมาเป็นข้อเขียนที่คุณกำลังอ่านอยู่นี้…

เหตุก็คงมาจากร้านกาแฟร้านแรกที่มีโอกาสได้ไปนั่งดื่มในวันที่ 3 ของการเดินทาง…

Read More

ตีพิมพ์ในนิตยสาร art4d : 220, November 2014
โดย สันติ ลอรัชวี (Santi Lawrachawee)
Images courtesy of Santi Lawrachawee. All right reserved.

การเดินทางมักมีเรื่องราวให้เราประทับใจแตกต่างกันไปแต่ละครั้ง ความประทับใจนั้นไม่เคยจำกัดความสำคัญ เชื้อชาติ ขนาด หรือปูมหลังใดๆบางครั้งเพียงแค่ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ที่เรารู้สึกพิเศษกับผู้คนซักคน เหตุการณ์ธรรมดา หรือสถานที่เล็กๆ ซักแห่ง…

เดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา ผมได้รับเชิญไปร่วมบรรยายและเวิร์คช็อปที่งาน GRANSHAN Munich 2014 ที่ประเทศเยอรมนี เป็นงานสัมมนาเกี่ยวกับการออกแบบตัวหนังสือในกลุ่ม Non-Latin ซึ่งก็คือ ตัวหนังสือที่ไม่ได้มีที่มาจากตัวอักษรละตินอย่างตัวอักษรภาษาไทย ฮิบรู ญี่ปุ่น พม่า จีน ฯลฯ โดยวิทยากรที่มาบรรยายก็มาจากชาติต่างๆ ซึ่งถือว่าเป็นประสบการณ์ที่ดีมากสำหรับผม ทั้งนี้ต้องขอขอบคุณมิสเตอร์ บอริส โกชาน (Boris Kochan) และทีมงานเป็นอย่างมากที่มอบโอกาสที่ล้ำค่านี้ให้ ผมแจ้งคุณอันย่า (Anja Kurz) ผู้ประสานงานโครงการนี้ไปแต่ต้นว่า ผมมีความตั้งใจจะเดินทางไปเบอร์ลินหลังจากเสร็จงานที่มิวนิค จึงอยากให้เธอช่วยเป็นธุระเรื่องการเดินทางและแนะนำที่พักในเบอร์ลินให้ ซึ่งเธอได้ตระเตรียมข้อมูลการเดินทางรวมถึงลิสต์โรงแรมในย่านที่เธอคิดว่าผมคงจะถูกใจ ซึ่งมันเป็นคนละย่านกับที่ผมลองหาอ่านคำแนะนำในเว็บบอร์ดยอดฮิตของไทย ผมเดินทางด้วยรถไฟ ICE (InterCityExpress) จากสถานีรถไฟมิวนิคไปยังเบอร์ลินร่วม 7 ชั่วโมง แล้วนั่งรถบัสสู่ถนน Rosa-Luxemburg เพื่อเช็คอินที่โรงแรม Lux 11 ซึ่งตั้งอยู่ในฝั่งเบอร์ลินตะวันออก ผมเลือกโรงแรมนี้เพราะไปอ่านเจอว่าโรงแรมนี้ตั้งอยู่ในย่าน Mitte หนึ่งในพื้นที่ที่มีชีวิตชีวามากที่สุดของเบอร์ลิน รายล้อมไปด้วยร้านกาแฟ ร้านอาหาร อาร์ตแกลเลอรี่ สตูดิโอออกแบบ และ คอนเซ็ปต์สโตร์มากมาย อีกทั้งโรงแรมนี้บูรณะและตกแต่งใหม่จากอาคารที่อยู่อาศัยในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ที่ต่อมากลายเป็นพื้นที่สำนักงานสำหรับ เค จี บี อีกด้วย ข้อมูลที่เต็มไปด้วยมายาคติเหล่านี้บวกกับราคาที่เทียบแล้วถูกกว่าโรงแรมอื่นๆ ที่อันย่าแนะนำมา ผมจึงเลือกพักที่นี่ แต่ใครจะรู้ว่าการมาพักที่นี่ทำให้ผมพบสถานที่ที่ผมประทับใจที่สุดแห่งหนึ่งในเบอร์ลิน

Read More

สันติ ลอรัชวี
เรียบเรียงบางส่วนจาก Vignelli Canon – Vignelli Associates

ผมคิดว่านี่น่าจะเป็นแนวทางในการเชื่อมโยงที่ดีของการออกแบบกับแนวคิดบางส่วนของสัญศาสตร์
Massimo Vignelli ได้กล่าวถึง Semantic, Syntactic และ Pragmatic ไว้อย่างเข้าใจได้ไม่ยากในหนังสือ Vignelli Canon

Read More

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,792 other followers

%d bloggers like this: